Generated by AI
નવી દિલ્હી- Textile Capital અંગ્રેજો જ્યારે ભારત આવ્યા હતા, તે પહેલાથી ભારતમાં કાપડ બની રહ્યું હતું. પરંતુ તે વખતે ઘરેલુ સ્તર પર કાપડ બનતું હતું. કપાસ અને રેશમના દોરા બનાવવામાં આવતાં હતા, તે દોરામાંથી વણકરો હાથશાળ પર કાપડ વણવામાં આવતું હતું. અંગ્રજો આવ્યા પછી આધુનિક કાપડની મિલ(Textile Mill) ઉત્તર પ્રદેશના કાનપુરમાં લગાવવામાં આવી હતી. એટલા માટે તે સમયે કાનપુર દેશનું ટેક્સટાઈલ કેપિટલ કહેવાતું હતું. લોકો તેને માનચેસ્ટર ઓફ ધી ઈસ્ટના નામથી પણ ઓળખતા હતા, પણ આજે ભારતની ટેક્સટાઈલ સિટી(Textile City) બદલાઈ છે. હાલમાં ટેક્સટાઈલ સિટી તરીકે ભારતનું કોઈમ્બતૂર ગણાય છે. તેમજ દક્ષિણ ભારતનું માનચેસ્ટર પણ કહેવાય છે. વધુમાં દક્ષિણ ભારતનું ટેક્સટાઈલ સિટી કહેવાય છે.
ટેક્સટાઈલ સિટી(Textile Capital) કેમ કહેવાય છે?
સૂરતનો સાડી ઉદ્યોગ જગવિખ્યાત છે. પરતું તામિલનાડુનું એક અગ્રણી શહેર કોઈમ્બતૂર છે.(Tamil Nadu Coimbatore) તે ભારતની ટેક્સટાઈલ સિટી(Textile Capital) એટલા માટે કહેવાય છે કે દેશમાં કોટન યાર્નનું સૌથી મોટુ પ્રોડક્સન હબ છે. ત્યાં ઢગલાબંધ ટેક્સટાઈલ મિલો, સ્પિનિંગ યુનિટો, ગારમેન્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગ સેન્ટર છે. ત્યારે કોઈમ્બતૂર શહેર દેશનું ટેક્સટાઈલ એક્સપોર્ટ હબ બની ગયું છે. આ શહેરના જળવાયું કાપડની ફેક્ટરી માટે ખૂબ જ અનુકૂળ બની ગયા છે. અહીંયા ટેક્સટાઈલ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ માટે કુશળ કારીગરો પણ સરળતાથી મળી જાય છે. સાથે એક મજબૂત ઔદ્યોગિક આધાર તેને ભારતના ટેક્સટાઈલ સેકટર માટે એક અગ્રણી કેન્દ્ર બનાવે છે.
દરેક ઘરમાં થાય છે કાપડનું કામ
Tamil Nadu Coimbatore કોઈમ્બતૂરમાં દરેક ઘરમાં કાપડનું કામ થાય છે. અહીંયા હજારો સ્પિનિંગ મિલો છે. ગલી મહોલ્લામાં તમને પાવર લૂમ્સ અને ગારમેન્ટ યુનિટ જોવા મળશે. અહીંયા ખૂબ મોટી માત્રામાં કોટન યાર્ન, નિટવિયર, ફેબ્રિક્સ અને હોમ ટેક્સટાઈલનું ઉત્પાદન થાય છે. તેને ભારતીય બજારોમાં અને દુનિયાભરના બજારોમાં મોકલવામાં આવે છે.
કપાસના દોરાનું મોટુ ઉત્પાદન
Textile Capital આજની તારીખમાં કોઈમ્બતૂર ભારતનું પ્રમુખ કોટન યાર્ન અને કપાસના(સુતર) દોરાનું ઉત્પાદન કરે છે. અહીંયાથી તમિલનાડુ, મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત અને અન્ય ટેક્સટાઈલ મિલોને સુતરના દોરાની સપ્લાય થાય છે. અહીંયાના દોરાની કવૉલિટી ઉત્તમ પ્રકારની હોય છે. એટલા માટે તેને મોટા ગારમેન્ટ ઉદ્યોગ અને એક્સપોર્ટ ઓરિયેન્ટેડ ફેકટરીઓનો ખૂબ મોટો સપોર્ટ મળી રહ્યો છે.
મજબૂત ઈકોસીસ્ટમ
કોઈમ્બતૂરમાં એક પૂર્ણ ઈકોસીસ્ટમ બનેલી છે. જેમાં કપાસ ખરીદી, દોરા બનાવવા, વણાટકામ, કલર કામ, પ્રિન્ટિંગ અને કાપડ બનાવવા સુધીના તમામ ક્ષેત્રો આવેલા છે. તેનાથી ઉત્પાદનની પડતર ખૂબ ઓછી આવે છે અને ટેક્સટાઈલ કંપનીઓ માટે કામની દક્ષતા વધે છે.
એક્સપોર્ટ પાવરહાઉસ
આ સમયમાં કોઈમ્બતૂરથી કેટલાક દેશોમાં સુરતના દોરા, સુતરાઉ કપડા, ટુવાલ, નિટવિયર અને ટેકનિકલ ટેક્સટાઈલની નિકાસ થાય છે. આ કારણે જ તે ભારતના વૈશ્વિક ટેક્સટાઈલ વેપાર માટે મહત્ત્વપૂર્ણ બની જાય છે અને તેની ઔદ્યોગિક અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત કરે છે. સાથે આ શહેરમાં ટેક્સટાઈલ મશીનરી, સ્પેર પાર્ટ્સ, મોટર્સ અને એન્જિનિયરીંગ કમ્પોન્ટ્સ પણ બને છે. આથી કોઈમ્બતૂર એશિયાનું સૌથી મોટુ ટેક્સટાઈલ મશીનરી નિર્માણ ક્ષેત્રોમાંથી એક બની ગયું છે.
કાપડ ઉદ્યોગની હાઈલાઈટ્સ
- કાપડ ઉદ્યોગ ભારતનો સૌથી જૂનો ઉદ્યોગ છે.
- ભારતમાં હજારો વર્ષ પહેલા સિંધુ ઘાટી સભ્યતાના સમયમાં કાપડ બનતું હોવાના પુરાવા મળ્યા છે.
- આ સમયમાં તે રોજગારી આપતું સૌથી મોટુ ક્ષેત્ર છે.
- તે દેશના નિકાસમાં પણ ખૂબ મહત્ત્વપૂર્ણ યોગદાન આપે છે.
- દેશની જીડીપી ગ્રોથમાં કાપડ ઉદ્યોગનું સૌથી મોટુ કોન્ટ્રીબ્યૂશન છે.
